حوادث مشكوك هوايي
چند روز پيش خبري مبني بر نقص فني هواپيماي مسافربري كاسپين و بازگشت اين پرواز به فرودگاه مبدا _ حضرت امام خميني (رة)_ مجددا یاد پرواز تهران-ایروان کاسپین را زنده کرد. اخبار مشابه اين خبر در دو سه ماهه اخير پای ثابت ستون حوادث مطبوعات بوده است. شنیدن خبر حوادث هوايي دراين مدت آن قدر مردم را پریشان كرد كه با افزايش نگراني هاي مردم، بر فروش بليط و تقاضاي سفرهاي هوايي تاثير قابل توجهي گذاشت. البته در اين مدت حوادث ديگري هم _ هرچند بدون تلفات جاني_ اتفاق افتاد كه به گوش مردم نرسيد. اين نشان دهنده حادث شدن وقایع حتي بيشتر از موارد مذكور در صنعت هوایی ايران است.
هرچند حوادث هوايي در سراسر جهان امري عادي و روزمره و بعضا غیرقابل اجتناب است، اما میزان فراوانی و حتی افزایش آن به خصوص بعد از انتخابات و شرایط خاص کشور غیرطبیعی به نظر می رسد. قطعا با یقین نمی توان همه آن ها را به خرابکاری یا مسایل عمدی نسبت داد، لیکن باتوجه به شواهد و قرائن موجود و جایگاه صنعت هانوردی در شاخص های سیاسی اقتصادی و امنیتی یک کشور بررسی موشکافانه کارشناسان صنعت هوایی و امنیتی ضروری به نظر می رسد. چراکه در این صنعت حساس علیرغم تمام چک های قبل و بعد از پرواز، _ در هواپیماهای پهن پیکر این کار به دست تیم های فنی گوناگون انجام می شود_ جابجایی یک پیچ ممکن است منجر به فاجعه شود. شاید عده ای این مسایل را به عمر بالای ناوگان هوایی کشور نسبت دهند_ هرچند احتمالا بی تاثیر هم نباشد_، اما آیا در این دو سه ماهه عمر ناوگان هوایی به یکباره زیاد شد؟!؟ به هر حال لزوم پیگیری هوشمندانه این حوادث امریست که نباید با گذشت زمان و فروکش کردن جو جامعه نادیده گرفته شود.
در مورد هواپیمای توپولف تی یو 154 _ که این روزها مهمانداران از گفتن اسم این هواپیما به مسافران اجتناب می کنند!_ نکاتی قابل ذکر است. اول اینکه این هواپیما با داشتن سه موتور قدرتمند و وزن کم یکی از قدرتمندترین هواپیماها در نسبت نیرو به وزن است. نکته دوم اینه علیرغم آنچه که در ایران برای این هواپیما اتفاق افتاده است، این هواپیما یکی از ایمن ترین پرنده ها از لحاظ تلفات انسانیست و از این لحاظ بالاتر از انواع بوینگ و ایرباس قرار می گیرد. حال ممکن است سوال شود پس چرا اتحادیه اروپا به این هواپیما اجازه پرواز در اروپا نمی دهد؟ علت به مسایل ایمنی برنمی گردد. بلکه دو مشخصه توپولوف و مسایل زیست محیطی مانع اصلی پروازش در اروپاست: از آنجا که فرودگاه های کشورهای اروپایی نزدیک به شهرها یا حتی گاهی درون شهرها قرار دارند صدای وحشتناک موتورهای توپولوف و آلودگی صوتی بیش از حد آن برای پرواز محدودیت ایجادکرده است. نکته بعد مصرف سوخت بالای موتورهای این هواپیماست که ناشی از تکنولوژِی قدیمی و البته استفاده از سه موتور برای یک هواپیمای زیر 200 نفر است. و نکته آخر در مورد توپولوف اینکه یکی از هواپیماهای این شرکت دارای رکورد سرعت هواپیمای مسافربری در جهان است! در حالیکه همه گمان می کنند کنکورد ساخت انگلیس و فرانسه سریعترین جت مسافرتی جهان بوده است، توپولوف 144 دو ماه زودتر در سال ۱۹۶۸ به این مهم دست یافت.
به هر روی بازهم تاکید می کنم روند وقوع حوادث پی در پی هوایی نیاز به رمزگشایی کارشناسانه دارد.




